New Volume of Contradictions Now Available!
We are pleased to announce the publication of a new volume of Contradictions, dedicated to Marxism and Psychoanalysis in Central and Eastern Europe.
As with last year, the Czech and English issues are published separately.
You can browse the contents here: https://kontradikce.flu.cas.cz/en/current-issue
Both Issue No. 1 and Issue No. 2 are now available for purchase online.
Arianna Borrelli and Helena Durnová (eds.): Computing Cultures: Knowledges and Practices (1940–1990). Lüneburg: Meson press 2025. ISBN: 978-3-95796-273-7
OA: https://meson.press/books/computing-cultures/
Highlighting the diverse and fragmentary nature of the so-called “digital turn,” this volume offers a glimpse into the landscape of different computing cultures which emerged side by side between the 1940s and the 1990s, at times sharing some features, yet remaining essentially independent from each other. Some of these cultures disappeared, some thrive until today, but understanding all through their knowledges and practices, interconnections and broader historical context, is essential to deal critically with the visions and dreams, fears and tensions characterizing digital practices in today’s knowledge societies.
The Editors
Arianna Borrelli is a historian and philosopher of natural philosophy and modern science working at the Käte-Hamburger-Kolleg “Cultures of Research,” RWTH Aachen, where her research focuses on reconstructing the variety of cultures of computer-aided research. She has a special interest for the interplay of scientific knowing and the tools mediating it and has worked on medieval mathematical cosmology, early modern meteorology and mechanics, as well as quantum theories from their early days up to the present. She is currently President of the DHST/DLMPST Commission for History and Philosophy of Computing (HaPoC) and her recent publications include: A. Hocquet, F. Wieber, G. Gramelsberger, A. Borrelli et al. 2024. Software in science is ubiquitous yet overlooked. Nature Computational Science 4: 465–8; A. Borrelli. 2023. Aristotelianism, Chymistry and Mechanics in Early Seventeenth-century Europe. In: D. Verardi (ed.). Aristotelianism and Magic in Early Modern Europe, Bloomsbury, 105–44.
Helena Durnová teaches history of mathematics and computing as well as a course on history of science and technology at Masaryk University in Brno, Czechia. She has written on history of computing in Czechoslovakia in the 1950s and 1960s, including early programming practices there. She is interested in the intimate connections at the intersection of computing, mathematics, and language. She is also working on history of mathematics education in Czechoslovakia and together with Petra Antošová, Danny Beckers, Snezana Lawrence, is preparing the book A History of Mathematics Education in Czechoslovakia. Ideologies and Practices. to be published in the Springer series History of Mathematics Education.
Yearbook of the Institute of East-Central Europe vol. 23 no. 4,. Thematic issue Intellectual history, historical narratives,and applied history. Open access, English
OA: https://ies.lublin.pl/rocznik/riesw/2025/4/
Artykuł
From the editors: Intellectual history, historical narratives, their institutionalisation, and applied history frameworks
Sławomir Łukasiewicz | Oleksandr Avramchuk
The Soviet system, the Soviet state, and Western expertise on the USSR before and after 1991
Mark Kramer
Richard Pipes’ advice on Russia for policymakers
Jonathan Daly
Pragmatic idealism and academic autonomy: Stephen P. Duggan and the American model of international education, 1919–1946
Anna Mazurkiewicz
Legend and fascination, geopolitics and deterrence: Intellectual myths and neoteric French policy towards Russia
Jędrzej Piekara
The decolonisation trap and the quest to reclaim a “kidnapped” Europe
Oleksandr Avramchuk
The Cold War origins of the Russian “Nazi” accusation against Ukraine: Soviet propaganda, Western memory, and historical knowledge
Kai Struve
Constructing the past, justifying the war: The analysis of selected Vladimir Putin speeches (2021–2024)
Dagmara Moskwa
Shaping the knowledge of Polish and other Central European immigration in the US in the 21st century: Reflections on the margins of the books by Carl J. Bon Tempo and Hasia Diner, Immigration: An American History, and Nancy Foner, One Quarter of the Nation: Immigration and the Transformation of America
Anna Fiń
Prometheanism and its “incarnations”
Zaur Gasimov
Émigré scholars as “agents of Westernisation”? Comparative reflections on the cases of Poland and Germany
Kai Johann Willms
The name “White Russia” and the origins of Belarusian studies in the West after 19451
Anton Saifullayeu
Remembering Radio Free Europe – Voices of Witnesses and Participants
Beata Białobrzewska
The Chemistry of Energy
Two panels co-chaired by Alexander Klose and Benjamin Steininger within Petrocultures 2026 Dresden: »Situating Energy«, August 26-28, 2026
Call for Papers for a double panel within Petrocultures 26: Situating Energy at TU Dresden, Aug 26-28
Please share and send proposals until January 18 2026 to:
alexander.klose@geo.uni-halle.de und steininger@gea.mpg.de
The plethora of new materials in the petromodern era—refined fuels, ammunition, fertilizers, pharmaceuticals, cosmetics, plastics—were fashioned as complex chemical-industrial products. Current proposals for an ecological and just transition moving away from fossil resources and other destructive forms of extractivism largely rest on the ‘green’ or ‘sustainable’ transformation of exactly these petromodern developments in chemical sciences and technology. However, despite its pivotal historical role in shaping the petromodern present, chemical technology has received little attention in petromodernity research.
With our panels we propose to read the programmatic Dresden call for “Situating energies” as a motivation to focus on the chemical sciences, technologies and infrastructures that provide energy and materials for all types of societal metabolisms—and on their social and cultural repercussions. In doing so, we investigate both the epistemologies behind chemical principles and technologies, as well as their geographical and historical situatedness—in our case in Central Europe, in Germany, in the former GDR, at the crossroads of historical experiences with different types of petromodernity: capitalist, NS, social-democratic, socialist, and post-Soviet.
The aim of our panel is to identify and analyze chemical-societal "double bonds” that combine perspectives on chemical technologies with perspectives on social, societal and political experiences. We therefore invite proposals to address chemical geographies and constellations from industry and scientific research, to social and cultural aspects; from chemical factories and laboratories, to bodies and landscapes. We encourage contributions from all fields of social and cultural research, as well as from chemistry, the humanities, history, and artistic or curatorial research. Although our focus is on Central Europe, we welcome contributions that deal with chemical geographies around the globe.
Find the complete CFP here:
http://beauty-of-oil.org/2025/12/17/cfp-the-chemistry-of-energy/
Karolina Maria Kotkowska: Polskie Towarzystwo Teozoficzne Historia, idee i organizacje pokrewne od XIX w. do II wojny światowej [The Polish Theosophical Society: History, Ideas, and Related Organizations from the 19th Century to World War II]. Krakow: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego 2025. ISBN: 978-83-233-5628-8
Opis książki
Teozofia w Polsce była czymś więcej niż ruchem ezoterycznym – stanowiła próbę stworzenia nowoczesnej duchowości, łączącej mistykę z praktyką, a poszukiwanie sensu z ideą służby i braterstwa. Książka odkrywa zapomniany świat polskich teozofów – artystów, intelektualistów i reformatorów życia codziennego, którzy na początku XX wieku tworzyli wspólnoty, organizowali wykłady, prowadzili działalność wydawniczą i społeczną. Ich wizja duchowości obejmowała nie tylko przekonania dotyczące niedostrzegalnych gołym okiem warstw rzeczywistości, ale również edukację, wegetarianizm, prawa kobiet, sztukę czy medycynę naturalną. Na podstawie rozproszonych archiwaliów i publikacji autorka rekonstruuje dzieje ruchu teozoficznego w Polsce – od pierwszych salonów okultystycznych i inicjatyw artystycznych po Polskie Towarzystwo Teozoficzne. To opowieść o zapomnianym wymiarze modernizmu, w którym duchowe poszukiwania łączyły się z projektami społecznymi, a ezoteryzm stawał się narzędziem przemiany rzeczywistości.
Badania nad historią nurtów ezoterycznych w kulturze i związanych z nimi społeczności mają już od przynajmniej dwóch dekad ugruntowaną pozycję w świecie akademickim. W Polsce obszar ten również znajduje coraz większe uznanie, choć nadal jest traktowany z pewnym dystansem jako mało istotny i marginalny. Z drugiej strony trudny dostęp do źródeł, ich specyficzny język czy niejednoznaczność interpretacyjna sprawiają, że wkraczanie na ten niepewny grunt łatwo może skończyć się kompromitacją badacza lub brakiem akceptacji ze strony recenzentów. Tylko osoby prawdziwie zafascynowane i zdeterminowane decydują się na rezygnację z bardziej bezpiecznych tematów i poświęcenie swego wysiłku badawczego tej nadal słabo rozpoznanej tradycji w dziejach kultury europejskiej. Do takich właśnie uczonych należy bez wątpienia autorka recenzowanej pracy, dr Karolina Maria Kotkowska. Jej monografia zasługuje na uznanie nie tylko ze względu na pionierski charakter i solidny warsztat badawczy, ale również z powodu ukazania nieznanych wcześniej (lub celowo pomijanych) związków z teozofią wielu wybitnych postaci z kręgów uczonych, poetów, artystów, arystokratów czy późniejszych organizatorów walki zbrojnej podczas II wojny światowej. Książka jest napisana z pasją i przekonaniem, podparta znakomitą orientacją zarówno w starszej, jak i najnowszej literaturze przedmiotu, polskiej i światowej. Autorka wykorzystała chyba wszystkie możliwe źródła drukowane (w tym gazety codzienne), niekiedy zachowane w pojedynczych egzemplarzach, ale na największe uznanie zasługuje niebywały wręcz zakres kwerend archiwalnych. Dotarcie do archiwów Towarzystwa Teozoficznego w Indiach, USA i Wielkiej Brytanii (już dzisiaj niedostępnego dla zewnętrznych badaczy) pozwoliło jej na zestawienie wykazu polskich członków Towarzystwa i odkrycie wielu nieznanych wcześniej nazwisk.
Z recenzji dr. hab. Rafała Prinke
Dzięki tej pracy liczne nierozwiązane dotąd wątki, odnoszące się do polskiej przedwojennej teozofii, zostały skrupulatnie rozsupłane, a wiele z nich zyskało pogłębione, ale i nowe interpretacje. Sieć wzajemnych powiązań pomiędzy członkami grup, ideami i konkretnymi projektami teozofów różnych frakcji oraz członków innych ugrupowań ezoterycznych została przez autorkę zrekonstruowana bardzo przekonująco i z właściwym, rzetelnym odniesieniem do źródeł. Struktura książki jest przejrzysta i logiczna, dobrze prowadzi czytelnika zarówno zorientowanego w niuansach polskiego przedwojennego ezoteryzmu, jak i dopiero wkraczającego na tę niełatwą, acz fascynującą drogę. Autorka nie tylko przedstawia, analizuje i interpretuje wydarzenia, zajmująco łącząc je z teozoficznymi ideami, lecz także barwnie charakteryzuje etapy samego procesu badawczego. Czytelnik zostaje tym sposobem skutecznie włączony w proces badawczy i zainspirowany. To bardzo dobry przykład książki wyrastającej z autentycznej pasji badawczej.
Z recenzji prof. dr hab. Moniki Rzeczyckiej
O Autorce
Dr Karolina Maria Kotkowska jest absolwentką filozofii, etnologii, pedagogiki oraz socjologii. Pracuje na stanowisku adiunkta badawczego w dyscyplinie nauk o kulturze i religii w Katedrze Porównawczych Studiów Cywilizacji Uniwersytetu Jagiellońskiego. W swoich interdyscyplinarnych badaniach koncentruje się na marginesach kultury, ruchach alternatywnych, kontrowersyjnych ideach – szczególnie tych o charakterze ezoterycznym i religijnym. W perspektywie historii intelektualnej bada nowe ruchy religijne i ezoteryzm oraz ich rolę w kształtowaniu różnych zjawisk kulturowych. Jest autorką ponad 30 artykułów naukowych, m.in. w „Aries: Journal for the Study of Western Esotericism” czy „Nova Religio: The Journal of Alternative and Emergent Religions”, a także współredaktorką kilku monografii, w tym Studia ezoteryczne. Wątki polskie (2016), Czarownice. Studia z kulturowej historii fenomenu (2017) lub Studies on Western Esotericism in Central and Eastern Europe (2019).
Die Zeitschrift für Ostmitteleuropa-Forschung / Journal of East Central European Studies (ZfO) Bd. 74 Nr. 4 (2025), thematic issue: Researching (in) the Mountains: Transcultural Perspectives on Knowledge Production in the Eastern Carpathians
Aufsätze und Forschungsberichte
Researching (in) the Mountains: Transcultural Perspectives on Knowledge Production in the Eastern Carpathians
Martin Rohde, Filip Herza
https://doi.org/10.25627/202574411754
|
PDF (English)
| 483-497
Cultivating and Сhallenging Patronizing Images of Subcarpathian Rus
Pavlo Leno
https://doi.org/10.25627/202574411755
|
PDF (English)
| 499-535
(Re-) Imagining Hutsuls in the Interwar Period: Type Photographs in Nationalizing East-Central Europe
Martin Rohde
https://doi.org/10.25627/202574411756
|
PDF (English)
| 537-570
Protecting Primeval Mountains, Hutsul Distinctiveness, and Hutsuls Themselves: The Eastern Carpathian Nature Conservation Discourse in the Second Polish Republic (1918–1939)
Jagoda Wierzejska
https://doi.org/10.25627/202574411758
|
PDF (English)
| 571-605
From Rustics to Model Hungarians: The Transformation of Szeklers in Interwar Hungarian Academic Discourse
Gergely Romsics
https://doi.org/10.25627/202574411757
|
PDF (English)
| 607-633
Besprechungen und Anzeigen
ACTA MEDICORUM POLONORUM, 15:2025, 1
Studia i artykuły
Anita Magowska: Epidemia cholery roku 1866 a socjotopografia wybranych kwartałów Poznania .......3
Joanna Lusek: Siostry niepokalanki w służbie bliźnim. Rola klasztorów Zgromadzenia Sióstr Niepokalanego Poczęcia NMP w czasie powstania warszawskiego i po jego zakończeniu (Warszawa – Żbików – Szymanów) ........ 23
Biografistyka
Michał Sioda: Wizerunki i zdrowie Michała Płońskiego (1778-1812) ..................... 55
Źródła i materiały
Anita Magowska: Zawód mieszkańców wybranych ulic Poznania przed i po epidemii cholery roku 1866 (tabele) ............ 77
Sprawozdania
Piotr Skalski: Sprawozdanie z 50-tego Sympozjum Międzynarodowego Komitetu Historii Techniki, Tallin-Tartu, 14-18 sierpnia 2023 r. ............................... 115
Recenzje i Noty
Wiktoria Balcerzak, Radosław Krawczak: Bartosz T. Wieliński, Wojna lekarzy Hitlera .........................................121
