Sylwia Konarska-Zimnicka: „Kiedy krew puszczać, kiedy bańki stawiać…”. Jatromatematyka (medycyna astrologiczna) w wiekach średnich [“When to perform bloodletting, when to apply cupping…” Jatromathematics (astrological medicine) in the Middle Ages].

 Sylwia Konarska-Zimnicka: „Kiedy krew puszczać, kiedy bańki stawiać…”. Jatromatematyka (medycyna astrologiczna) w wiekach średnich [“When to perform bloodletting, when to apply cupping…” Jatromathematics (astrological medicine) in the Middle Ages]. Wydawnictwo Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach 2025, ISBN 978-83-8377-057-4, e-ISBN 978-83-8377-058-1

Obserwacja ciał niebieskich od zawsze stanowiła istotny element ludzkiej egzystencji. Ciałom niebieskim od zawsze przypisywano moce oddziaływania na wszelkie aspekty ziemskiego życia, także na kwestie zdrowia i choroby. Medycyna astrologiczna zwana jatromatematyką była znaczącą częścią astrologii naturalnej, pod pewnymi względami aprobowanej także przez Kościół. Osadzona była na dwóch fundamentalnych filarach, tj. medycynie humoralnej i tzw. teorii melotezji, która bazowała na korelacji pomiędzy ciałami niebieskimi a poszczególnymi częściami i narządami ciała ludzkiego. Jatromatematyka była nie tylko teoretycznie rozwijana o czym świadczą liczne zachowane dzieła, ale znajdowała także praktyczne zastosowanie w kalendarzach, prognostykach astrologicznych i horoskopach.

Spis treści

Wstęp . . . 7

ROZDZIAŁ I

Narodziny jatromatematyki . . . . . 15

Teoria humoralna . . . . . .. . . . 19

Melotezja i wynikające z niej implikacje (choroby i dolegliwości) . . 34

ROZDZIAŁ II

Jatromatematyka w kręgu uczonych arabsko-muzułmańsko-żydowskich.. 75

Rozwój astrologii . . . . . . .. . . . . 80

Rozwój medycyny . . . . . 92

Rozwój jatromatematyki . . . . . . 99

Jatromatematyka w dziełach astrologicznych . . . . . 115

Medycyna talizmaniczna . . . . . . . 150

W kierunku łacińskiego Zachodu… . . . 155

ROZDZIAŁ III

Jatromatematyka w Europie chrześcijańskiej . . . . . . . . . . 159

Jatromatematyka nieakademicka . . . .. . . 159

Uczelnie, uczeni i ich dzieła . . .. . . . . . 167

Prognostykarstwo . . . . .. . . . 212

Plagi i zarazy . . . . . 223

Jatromatematyka na dworach . . . . . . 234

ROZDZIAŁ IV

Jatromatematyka w Polsce . . . . . . .. . 255

Medycyna i astrologia na uniwersytecie krakowskim . . . . . 255

Noty i traktaty jatromatematyczne . . . . . . . . .. 273

Introductoria astronomiae vel astrologiae . . . . .. . . 289

Prognostyki i kalendarze astrologiczne . . . . . 296

Mór . . . . . . .. . . 317

Zielniki . . . . . . 327

Jatromatematyka – między akademicką teorią a dworską praktyką . . 333

Zakończenie . .. . 343

Bibliografia . . . . . . 357

Źródła rękopiśmienne…..357

Inkunabuły i stare druki………358

Źródła drukowane ….365

Monografie i opracowania….380